Trong thực tế có một số trẻ khi đẻ ra đã không được bú sữa mẹ vì mẹ chết do những tai biến sản khoa lúc đẻ hoặc vì mẹ mất sữa hoàn toàn do mổ lấy thai, hay mắc phải các bệnh hiểm nghèo như ung thư, lao phổi nặng, bệnh tâm thần nặng, nhiễm HIV/AIDS... Trong những trường hợp này, người thân trong gia đình cần nắm được một số kiến thức nhất định để chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ.Nếu không có sữa bò tươi thì sử dụng sữa bột (có hai loại: một dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi; và 1 loại khác sử dụng cho trẻ trên 6 tháng tuổi). Dùng sữa bột thì thuận thiện hơn đặc biệt trên thị trường hiện tại có nhiều loại sữa bột phù hợp và cách pha chế có hướng dẫn cụ thể kèm theo. Ngoài sữa bột có thể cho trẻ ăn thêm sữa đậu nành. Không cho trẻ nhỏ ăn sữa đặc có đường vì sữa này chỉ phù hợp với trẻ lớn. Sữa đặc có tỷ lệ đường rất cao để bảo quản. Nếu pha loãng để giảm độ ngọt thì trẻ sẽ bị suy dinh dưỡng, còn ví dụ pha đặc để đảm bảo dinh dưỡng thì trẻ lại bị rối loạn tiêu hóa.
Tuyệt đối không được cho trẻ ăn nước cháo với đường hoặc mì chính. Thực tế đã có không ít cháu nuôi theo cách này đã bị suy dinh dưỡng nặng, kèm theo thiếu vitamin A. Vì ăn nước cháo trẻ có cảm giác no, đầy bụng, lười ăn. Những trẻ này sẽ bị thiếu dinh dưỡng trầm trọng, liên tục bị rối loạn tiêu hóa, thiếu vitamin A. Trước đây đã có những cháu nuôi tương tự đã bị thiếu vitamin A trầm trọng dẫn tới khô mắt, mù lòa.Trước tiên phải xác định nuôi dưỡng những trẻ này khó khăn, vất vả và tốn kém gấp nhiều lần so với trẻ có mẹ.
Về nuôi dưỡng sau sinh, tốt đặc biệt cho trẻ bú chực ngay (bú chực có nghĩa là bú sữa của người mẹ khác cũng đang cho con bú). Có thể đó là người trong gia đình họ hàng (cô, dì, bác...) đang nuôi trẻ dưới 2 tuổi, hoặc xin sữa người trong làng, xóm, cơ quan... Thuận lợi đặc biệt trẻ được bú trực tiếp, nếu không có điều kiện thì xin sữa vắt ra. Sữa này có thể để từ 3-4 giờ mà không cần được đun lại vẫn cho trẻ ăn tốt. Với trẻ không có điều kiện bú chực thì bắt buộc phải sử dụng sữa ngoài.
Ở những nơi nuôi được bò sữa, hoặc trâu đẻ, dê đẻ có thể sử dụng sữa tươi đem đun sôi để nguội, vớt bỏ hết bơ (mỡ của sữa) ở phía trên rồi pha loãng theo tỷ lệ 1/3 (có nghĩa là một phần sữa bò tươi cho thêm 3 phần nước sôi) rồi pha đặc dần ½ rồi 2/3... tới khi trẻ được 6 tháng tuổi thì có thể dùng sữa bò tươi nguyên không cần thiết pha loãng. Có thể cho thêm ít đường với vị ngọt nhẹ (tỷ lệ khoảng 10%, nghĩa là 1 lít sữa cho một lạng đường).
Những trẻ không được bú mẹ, thường có nhu cầu uống nước nhiều hơn nên ngoài các bữa ăn, cần cho trẻ uống thêm nước, đặc biệt là nước hoa quả (cam, chanh...) uống từ từ ít một. Mỗi ngày cho uống thêm 2-4 lần, mỗi lần từ 10-30ml. Để phòng còi xương, cần cho trẻ uống thêm vitamin D mỗi ngày 400 đơn vị quốc tế cho tới khi trẻ được hai tuổi và cho uống vitamin A trong các chiến dịch uống vitamin A toàn quốc (vào tháng 6 và tháng 12 hằng năm) cho tới lúc trẻ được 3 tuổi để phòng khô mắt, song song tăng sức miễn dịch của trẻ. Chú ý cho trẻ tắm nắng mỗi ngày từ 5-10 phút vào buổi sáng và xoa bóp tập thể dục cho bé.
Khi cho trẻ ăn, nên tập cho trẻ ăn bằng thìa cốc cho quen dần, hơn nữa thìa cốc dễ cọ rửa đảm bảo vệ sinh. Không nên cho trẻ bú bình và dùng núm vú cao su để tránh cho răng hàm phát triển lệch lạc. Ngoài ra, việc vệ sinh bình cũng khó khăn hơn khi trẻ bú bình nên trẻ dễ mắc tiêu chảy.
Cho trẻ ăn sữa hoàn toàn đến 6 tháng tuổi và sau đó cho ăn thêm các thức ăn khác. Cho ăn bột từ lỏng tới đặc, từ ít tới nhiều và luôn nhớ tô màu cho bát bột. Ngoài ra vẫn tiếp diễn cho ăn thêm sữa bò hoặc sữa đậu nành, mỗi bữa từ 200-250ml, mỗi ngày cho ăn thêm từ 2-3 bữa. Ở những gia đình có điều kiện nên cho ăn thêm sữa chua. Rồi dần dần tập cho trẻ ăn các thức ăn khác giống như thức ăn của người lớn, nhưng cần ninh nhừ hơn, dễ tiêu hóa hợp vệ sinh và phù hợp với lứa tuổi.
Trẻ không được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ thường hay bị táo bón, màu phân ít vàng mà thường giống màu đất thó, số lượng phân nhiều hơn bình thường, mùi phân hơi thối chứ không chua như trẻ bú sữa mẹ (vì chưa tiêu hóa hết đạm).
Nói tóm lại, nuôi trẻ không được bú mẹ là 1 công việc khó khăn, cần nhiều thời gian chăm sóc, tốn kém hơn và đòi hỏi phải có kiến thức vào chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Nếu nuôi dưỡng không tốt, trẻ không được ăn đủ về số lượng cũng như về chất lượng sẽ bị suy dinh dưỡng, hay mắc các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, tiêu chảy, nhất là là tiêu chảy kéo dài. Ngược lại, nếu ăn quá nhiều trẻ sẽ bị bệnh béo phì, sau này dễ mắc bệnh tiểu đường và các bệnh tim mạch.
BS.Nguyễn Thị Hoa
 Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến tiếp xúc cử tri ở TP.HCM |  Coi công tác truyền thông là "vũ khí quan trọng" của ngành y tế |  Nhà sư bị treo bằng lái vì điều khiển xe máy khi say xỉn |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét